ერიხ მარია რემარკი – “ტრიუმფალური თაღი”

● მარტოობას ყველა ნელ-ნელა შევეჩვიეთ, ის რაც ოდესღაც ერთმანეთთან გვაკავშირებდა, ახლა დარღვეულია. ისე დავცვივდით, როგორც გაწყვეტილი ძაფიდან მიწის მძივები. უკვე აღარაფერია მყარი. – ერთხელ სიყმაწვილეში, სათიბში ვიწექი. ზაფხული იყო, ცაზე ღრუბლის ნასახი არ ჩანდა. ვიდრე დავიძინებდი, ორიონს გავცქეროდი. შორს ეკიდა, ჰორიზონტზე, ტყის თავზე. შუაღამისას რომ გამომეღვიძა, ვხედავ – ორიონი პირდაპირ ჩემს თავზეა. ეს ამბავი მთელი ცხოვრების განმავლობაში დამამახსოვრდა. სკოლაში ვისწავლე, რომ დედამიწა პლანეტაა და თავისი ღერძის გარშემო ბრუნავს, მაგრამ ეს განყენებულად მესმოდა, არასოდეს დავფიქრებულვარ ამაზე. მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ეს მართლაც ასეა. ვიგრძენი, როგორ უხმაუროდ ტრიალებს დედამიწა განუზომელ, უზარმაზარ სივრცეში. ისეთი ძალით ვიგრძენი ეს, რომ ბალახს ჩავეჭიდე, შემეშინდა – არ წამიღოს მეთქი. ჩანს, ეს მოხდა იმიტომ, რომ ღრმა ძილიდან გამოფხიზლებულმა, წამით მეხსიერებისა და ჩვეულების მიერ მიტოვებულმა, ჩემ თვალწინ დავინახე უზარმაზარი, ადილიდან გადანაცვლებული ცა. უეცრად ჩემთვის დედამიწა საკმარისად საიმედო არ აღმოჩნდა. და იმ დღიდან ასეთივე დარჩა…
ბედნიერება ჩვენ გარშემო იმდენია, რამდენიც გნებავს. მხოლოდ დაიხარე და აიღე. მხოლოდ ყველაზე უბრალო ნივთები არასოდეს გვიცრუებენ იმედს. ბედნიერება როგორღაც ძალიან უბრალოდ მოდის ხოლმე და მუდამ ბევრად უფრო მარტივად ვიდრე კაცი ფიქრობს.

ქვეყნად ადგილი ყველაფერს მოენახება,ადამიანის ადგილი კი არსად არის … ეს ტკივილი დაჰყვება ერიხ მარია რემარკის რომანის გმირს – გერმანელ ექიმს, საფრანგეთში რომ გამოჰქცევია ფაშისტ თანამემამულეებს. ახალ ბაბილონად ქცეულა ემიგრანტებისთვის პარიზი. რომანის გმირები დაღუპული გემის გადარჩენილ მეზღვაურებს ჰგვანან,რომლებიც დანისლული ზღვის ზედაპირზე დაცურავენ.ამ ნისლიდანაც მოჩანს ტრიუმფალური თაღი,რომლისკენაც სწრაფვა,ამავდროულად,გადარჩენისათვის ბრძოლას მოგვაგონებს.ფაშიზმისგან გაგიჟებული ევროპა თითქოს ტრიუმფალური თაღის ქვეშ მომწყვდეულა.ეს რომანი კიდევ ერთხელ გვაფიქრებს დიდ სიყვარულსა და არანაკლებ დიდ სიძულვილზე,რომლის წინააღმდეგ ბრძოლას მრავალი მარცხისა და გულისტკენის შემდეგაც არ უშინდება ნაწარმოების მთავარი გმირი. … და რაოდენ პარადოქსულიც უნდა იყოს, ”ტრიუმფალური თაღის”დასასრულს ომი მხოლოდ იწყება

                              

ირაკლი ჩარკვიანი

                                               ავტოპორტრეტი
მე ვდგავარ დიდი, როგორც ხეოფსი
არ ველოდები არაფერს.
მსახური ცათა, პრომეთეოსი,
ვინც მოუტანა ცეცხლი ქალაქებს.

მე ვესალმები მძინარე მთვარეს,
ვემშვიდობები ცისფერ განთიადს,
უმძიმეს ლოდებს ცისკენ მივათრევ,
როგორც სიზიფმა ძველად ათრია.

ლოდებს აბსურდის, უმიზნოების,
მხრით ვეზიდები მომავლისაკენ,
გამოცდილებას ყველა დროების,
მე მივაგორებ მრგვალი მზისაკენ.

შემდეგ, კი ისევ ვბრუნდები უკან,
ისევ მიყვარხართ, ისევ ვკამათობ,
დროვ მოგონილო, დამნებდი, ნუ მკლავ,
ეჰ, ჩემო ღვინო, შენც აღარ მათრობ.

სილამაზეში ვერ ვხედავ შვებას
და არ მამშვიდებს ტახტი მეფური,
არც წამებულის მაღელვებს ვნება,
არც გულისცემა მოდუნებული.

როდესაც წვიმა წამოვა ციდან,
როდესაც მეხი ანგრევს დარაბებს,
როდესაც ცაში, თვით ღმერთი გმინავს,
მაშინ ოცნება თვალებს გაახელს.

და მაშნ ვიგრძნობ მე აღმაფრენას,
ბოლო სტრიქონს რომ დავუსვამ წერტილს,
მხოლოდ იმ წუთას ვადიდებ ზენას,
და ჩემს უმანკო ქმნილებას ვეტრფი.

მე ვდგავარ დიდი, როგორც ხეოფსი,
არ ველოდები არაფერს,
ხალხის მსახური პრომეთეოსი,
ვინც მოუტანა ცეცხლი ქალაქებს.   
                                               
                                                       დრო

რეაქტიული მარტოობა,

დაძაბული,

გამოუთქმელი შიში შეხების,

საგნებთან,

საყვარელთან,

გაქრა.

რომანტიული ბილიკის,

რითმის ბოლოა,

შელამაზების,

ვაზისყურა ქალიშვილების

ირმისთვალური სევდა

გაქრა.

სოც-რომანტიზმის

ცისფერთვალება ლმობიერება

გაქრა.

ვარდს გაეფურჩქნა

ატომური სოკო,

რკინაბეტონის ჯუნგლებში

დაკაცდა მაუგლი,

პარაბელუმით ხელში.

დადგა დრო,

გამოთხოვებისა ტყესთან,

დრო უბრალო, მართალ ფერთა ხელჩაკიდების,

დრო წითლად ხატვის,

წითელ ქაღალდზე,

მაშინებელი,

დაუნდობელი,

როგორც ყოველი მართალი,

დრო   

აქ ხარ  

ვიცი ისეც უსწრებ დროს,

მოხვედი, მ აგრამ მე ვერ გხედავ,

ამ სიმღერით თუ გაგათბობ,

შენ კი კვლავ დამავიწყებ სევდას,

შენ აქ ხარ, შენ აქ ხარ,

შენ აქ ხარ, ჩემთან.

ეს ხალხი ძველ სიმღერებს მთხოვს,

მე კი ჯიუტად ვმღერი ახალს,

მე მხოლოდ შენ სიყვარულს ვგრძნობ,

ყველაზე ღვთაებრივს და მართალს.

შენ აქ ხარ, შენ აქ ხარ, 

შენ აქ ხარ ჩემთან,

  

                                    მშვიდი ცურვა

  "ორი რომანი ერთში"_ ასე ახასიათებს ავტორი თავის "ავტორომანს", რომელშიც, ერთი მხრივ  წარმოადგენს  საკუთარ თავს, 43 წლის ასაკში შობილ "მეფეს" და, მეორე მხრივ, მოგვითხრობს ლეგენდარული მოძღვრისა და პოეტის,  რუმის თანამედროვე რეინკარნაციასა და თანამოსახელის ქაბულელი ტერორისტის უკანასკნელ განცდებს თვითმფრინავის  სალონში ჯდომისას, ასაფეთქებელ ღილაკზე თითის დაჭერის წინ.
        "მშვიდი ცურვა" არის ავტორის მცდელობა გულახდილი მონოლოგისა, როლიდანაც შეიტყობთ, თუ როგორ ცდილობდა 
საბჭოეთიდან თავის დაღწევას ანუ გაპარვას ნარკოტიკებს 
მიტანებული ქართველი ახალგაზრდობის ნაწილი, რა კავშირშია
რუმი ლენინთან, რომელიც მავზოლეუმში იტაცებს მომავალ ტერორისტს და მსოფლიო პოპულაციის შემცირების აუცილებლობაზე ესაუბრება; რატომ დაირქვა ირაკლი ჩარკვიანმა "მეფე"  და რატომ სურს მუსიკოსს და მომღერალს,
რომ მისი ცხოვრება მშვიდ ცურვას გავდეს. 

თორნიკე ნაროზაული

                                             სულ რომ არაფერი…

სულ რომ არაფერი, სისხლი მაქვს ისეთი,
ჯიში მაქვს ისეთი, სულს აგიწიოკებს,
სამშობლო არხვატი, მტირსათვის – შიშეთი!
…ბრძოლის ჟინს ვერ იკლავს, ვერაფრით იოკებს.

სულ რომ არაფერი, გული მაქვს იმხელა,
რწმენა მაქვს ისეთი, მთებს შეაზანზარებს,
ცეკვა მაქვს ისეთი, ისეთი სიმღერა,
აღადგენს საფლავში ჩადებულ ლაზარეს!

სულ რომ არაფერი, ისეთი ქალი მყავს,
ისეთი შვილები, კოხტა და მზიანი,
როგორ ვთქვა – ასეთი სამშობლო არ მიყვარს?!..
ასეთი ზღაპრული, მთა-გორებიანი!

“სულ რომ არაფერი”, იქით, რომ იყოს და,
ღმერთი მყავს ისეთი სრული და ნათელი,
ყველაფერს ედრება, მეტია კიდეც და
სულ რომ არაფერი, მე მქვია ქართველი!    

                                                            ქალო! 

რახელ გაწვიმ-გაავდარდა გაზაფხული,
ჩემი გულის ამინდივით დარდიანობს,
ეგ ტუჩები ყინვისაგან დაზაფრული,
ქალავ როსღა გამაჩნდების სამზიანოს?

კარგი ქალო, ნუ ხარ ასე უკარება,
მერე რა რო ხევსური ხარ და მთის შვილი,
შეგსვამ ცხენზე და აგავლევ არხოტს ქალო,
ვერ გაბედავს მადევრობას კაცვიშვილი!

რახელ ჩაბნელდ-ჩამაღამდა ახიელას,
შურთხიც აღარ დაგოგმანობს ჭერხოს ბოლოს,
ვერსად წახვალ, ქალო, მაინც მაგიხელავ,
თუნდ დევების ჯარ-ლაშქარი შემებრძოლოს.

რად არ მაგწონს ვერ გამიგავ ცეცხლის სუნი,
ბუხრის პირას ბალღისთვის, რომ წინდას ქსოვდე,
რად არ გინდა ჭიუხები შენისლული,
შავ დალალზე თეთრი თოვლი, რომ გათოვდეს.

რახელ გაწვიმ-გაავდარდა ხასიათი,
ვაჰმე, თუ ვერ დაგიჩემე თმაზიანო,
მოსცილდ ქალაქს, როგორც სხივთა ათინათი,
შეგსვამ ცხენზე და აგავლევ სამზიანოს.    

თორნიკე ნაროზაული "სულ რომ არაფერი"

თემო არაბული

 
                                                        თუკი 

თუკი ტუჩებს შეეხება ტუჩები
თუკი ლექსით გეტყვი,მე შენ მიყვარხარ,
თუ საჩვენოდ განვალეგე ქუჩები
ეს ნიშნავს რომ ჩემი ხარ და მიმყავხარ.

მიმყავხარ და მიგაბარებ მწვერვალებს
თავზე ნისლებს წამოგიფენ ფარივით,
მე ხევსური?შენც ხევსური გახდები
ვერ იცხოვრებ ქალაქელი ქალივით.

მიმყავხარ და თუნდაც წუთით ლამაზო
არ იფიქრო ღალატი და რაიმე,
შენ მიყვარდე შენ გიწერო ლექსები
სხვა უკითხო?? მაშინ მოვკვდე ვაი მე....

მიმყავხარ და, დაივიწყე ქალაქი
ჩემში სახლობს ამ თბილისის ფობია,
მოდი გულზე მოგიხატო სტრიქონი
იცი ალბათ წერა ჩემი ჰობია....

მიმყავხარ და,კაბას სიგრძე უზარდე
ფრჩხილებს ლაქი მოაცილე ფაქიზად,
მე ჩემს წესებს,წამოგიშლი უმთავრესს
მე უწესო სიყვარული არ მინდა...

მიმყავხარ და შეგაყვარებ შენც ღამეს
ცაზე ვარსკვლავს გადმოვითვლით როდესაც,
ბედს მადლობა ჩვენ რომ ერთად შეგვყარეს
და ვნანობ რომ არ მიყვარდი ოდესღაც..

გპირდები რომ თანასწორნი ვიქნებით
ვერსად ნახავ ბატონობას კეისრულს,
გთხოვ უბრალოდ მთისკენ მართე ფიქრები
დაგავიწყებ ოდნოსა და ფეისბუქს..

მიმყავხარ და ერთად წავალთ მთებისკენ
ახლა მუცოს,შატილს,არხოტს მიბარდი,
შენი არ ვარ და მე მაინც გეტყვი რომ
მიმყავხარ და,მიყვარხარ და, მიყვარდი..

და ამ ლექსაც გადმოწერამ უმართლა
გამოვიდა ცოტა ალბათ მზეკრული,
შემარცხვინეთ თუკი მართლა ოდესღაც
სიყავრულის მონა გავხდე ხევსური..               

                                           ნატკენი და დაშაშრული 

            
ნატკენი და დაშაშრული ხელებით
ჩამოგიტან მე მთებიდან ყვავილებს,
მოვალ შენთან ერთი რამის ვედრებით,
მე მიჯერე, არა მარტს და აპრილებს.
ამ გულიდან ჩაიწერე ფეთქვები,
ნახე ფურცლებს ლექსად როგორ დააჩნდეს,
იქნებ მიხვდე, ახლა რაღაც ვერ ხვდები,
რომ შენია ქვეყნად რაც კი გამაჩნდეს.

მე ჩემს მთებში, ჩემს კლდეებთან დავსახლდი,
ვერც იფიქრებ, აქ ისეთი რამეა,
სულყველაფერს ვიწერდი და ვქარგავდი
აქ დღეებიც მითმობენ და, ღამეა.
ყოველ დილით, ფარდის ნაცვლად ფანჯრებთან
ღრუბლებს ვწევ, რომ გავიხედო გარეთაც,
ჭიუხვები მიდგას ეზოს კარებთან,
აბა ერთი მოიხედე აქეთაც.
აქ ხანდახან, მე და მთვარე ვსხდებით და
ვლაპარაკობთ, მოზღვისფერო თვალებზე,
ჭაჭას დავლევთ, მერე ცოტა ვთვრებით და,
ოხ რამდენჯერ გვთენებია თავებზე.
აქ არაგვი, ბობოქრობს და ამაყობს,
კლდის ძირებსაც შეულეწა კედლები,
აქ სუფრაზე თეთრი ნისლი თამადობს
და თვითონ ვართ ვარსკვლავების მჭედელნი.
პაპათ ნახად, ჟიპიტაურს დალევთ და,
წელ ზამთრისთვის რ გამოლევს, ბევრია,
-პახმელია... აო ყროლად შათენდა
ჯიხვის ხინკალს. ქვაბში ყრიდა ბებია.
პირს მოვიბან, წვიმას მისხავს ღრუბელი,
ადე ძმაო თითო კიდე დავლიოთ!
არაყია ისევ ჩვენი მკურნელი,
დალალები ფიქრად არც კი გაივლო.
ანდაც წამო! დავაღონოთ თბილისი,
ღამე ქუჩებს შევაჩვიოთ, ღრიალი,
ჭორაობდნენ, მეორე დღეს ვინ იცის,
-რა გამოდგნენ, ოხ ეს ოხერ ტიალნი.
თუ იწვიმებს, მთიდან სივრცე დავბზარეთ
თუკი ელავს, მაღლა მთებში ძეობენ,
თუ ქალაქში ცა ჭექავს და ზანზარებს,
ესე იგი... ხევსურები ღრეობენ..      
        
                                                   *****************  
წარსული მაშინაც ბეჭებით მომქონდა,
როდესაც შეხვედრის დაგვიდგა მომენტი,
შენ, როგორც ზეციდან მოსული გოგონა
მე, როგორც უბრალო ცოტათი პოეტი,
იმ ღამეს დაჭრილი ამინდი ბორგავდა
ხეებზე შრიალით დახტოდნენ ქარები,
შენ შავი თვალების მფლობელი გოგონა
და მე კი მუდმივად დახრილი თვალები.
ძნელია, რომ სიტყვებს ჩაუდგე მეძებრად 
ძნელია მთვარესაც დაუჭრა ვენები
დრო მხოლოდ პოეტის საათზე ჩერდება
და მხოლოდ შეძლებენ პოეტის ხელები,
რომ გიგრძნონ...სამყარო სხვა ფერად განახონ,
რომ ლექსით გითხრან და ლექსებით იცნობდე, 
შეძლებენ, რომ ყველა სიზმარში გატარონ 
ნურვის ნუ ეტყვი, ეს შენთვის იცოდე,
და თუ კი შენამდე როგორღაც მოვედი 
ამ წარსუულს ვტოვებ და...
ეს ლექსი მომქონდა 
მე, როგორც უბრალო ცოტათი პოეტი
შენ, როგორც ღმერთების ნახატი გოგონა.
                                                             
                                                               მამაო 
დავდივარ სტატუსით ცოდვილის,
მეც უნდა ვნანობდე რაიმეს,
გული მაქვს მკვდარი და მოჭრილი,
სვავებმა კორტნეს და წაიღეს.
სულით და ხელებით,თვალებით,
ვამძიმებ ამ მიწას ტერფებით,
გამიღეთ სიწმინდის კარები
გუშინ და დღეიდან გნებდებით.
მამაო შემინდე- ცოდვები,
ვეღარ ვტევ და უკვე იბრძვიან,
სიმართლეს ნელ-ნელა ვშორდები
დღითი-დღე უფულოდ მყიდიან.
და ახლა აქა ვარ, მამაო
და ახლა ყველაფერს ვადნები,
ვაჭარი ფულს როცა კარგავდა,
შემინდე-ჩუმჩუმად ვართმევდი.
მამაო-მთელი დღე ვბილწობდი,
ვაგინე, ზოგს დედაც გამჩენი,
ცოდვას რომ ვშვრებოდი ვიცოდი
რომ ვყარე პურების ნარჩენი.
მამაო- ამის წინ ვტიროდი,
სხეული სულ როცა გაიყო,
შემინდე მამაო- ვყვიროდი,
-რომ ღმერთი აღარსად არ იყო.
მამაო შემინდე დავთვერი,
მეგონა,ზაფხულში მათოვდა,
დილაზე, ყავ-თვალებ გახელილს
წინა დღის აღარც რა მახსოვდა.
მამაო შემინდე- არ ძალმიძს,
სულყველა ვთვალო და აგიხსნა,
მამაო - ცოდვებით დანამძიმს,
შეგთხოვ რომ როგორმე დამიხსნა.

დღეიდან ცოდვები ვაკავო,
უნდა ვთქვა,სიწმინდე მათოვსო,
ღმერთს შენაც უთხარი მამაო,
-მიყვება ცოდვებს და ნანობსო.

             

temo arabuli mimyavxar da daiviwye qalaqi

თორნიკე ჭელიძე

თორნიკე ჭელიძე

 

"სტუდენტობისას,
ერთხელ, პროსპექტზე,
უსინათლო რომ გადამყავდა,
რაღაც აზრებმა შუა გზაზე გამყინეს უცებ;

წარმოვიდგინე,
თუ რა დღეში ჩავარდებოდა,
მე რომ მისთვის ხელი გამეშვა,
გავშორებოდი...

და ზუსტად ასე მოვიქეცი,
იქ მივატოვე,
გადმოვედი მეორე მხარეს
და დავაკვირდი;

არც რამე უთქვამს, სახის ნაოჭიც
კი არ შეცვლია,
სულ ერთი წამით, შედგა მხოლოდ,
წელში გასწორდა
და გააგრძელა თავისი სვლა ტროტუარისკენ.

რომ გადმოვიდა,
მივედი ისევ და, როგორც უცხომ,
ჩემი თავი ვუგინე დიდხანს.
ერთი აუგიც არ დასცდენია:
- ნახევარ გზაზე მოხმარებაც ხომ საქმეაო, -
თქვა და გამშორდა.

ამის შემდეგ, მეც ჩვევად მექცა,
ვინც ცხოვრებაში ჩამომშორდება,
იმათ რაიმეს კი არ ვუყვირი, -
დასაბრუნებელს, ან გულისსატკენს, -
თითქოს ვიღაცა მეკითხებოდეს,
ვეპასუხები;

მასთან საერთო წარსული ხომ მაინც ძვირფასად
შემომრჩა-მეთქი, -
მუდამ ამ სიტყვებს ვამბობ ხოლმე,
შევდგები მერე,
გავჩერდები,
ზეცას ავხედავ
და მაგონდება;

ისეთებიც ხომ არსებობენ,
მთელ სიცოცხლეში მსუბუქად რომ მიაბიჯებენ,
იფიქრებ, თითქოს ქარს მიჰყვებიან
და უშფოთველად მიაქვთ ცხოვრება.
მაგრამ ქარსაც აქვს დრო, ადგილი,
ბოლო წერტილი,
სადაც ჩადგება და მუხლს მოიყრის."

                                                                   

                                                            მე ხშირად ვამბობ 

მე ხშირად ვამბობ, რომ უღმერთოდ მაკლიხარ,
ვამბობ და ქუჩაში ვეჩვევი ხეტიალს,
როცა შენ მდუმარედ მიყურებ სარკმლიდან,
თვალებით ნათქვამი სიტყვებზე მეტია...

ღამეთა თენება დამჩემდა, რომ ასე
ფიქრი და ფილტვები, თუთუნით, გავბოლო,
ქუჩაში, ყოველღამ, ასრულებს რომანსებს
სიჩუმის ორკესტრი და ცა უთავბოლო.

ქალაქში თებერვლის, კვლავ, ავი ნესტია
და ძვლებში გამჯდარი სიცივის სცენარი,
მეკუთვნის სიკვდილი, ვით ამინისტია,
საფლავზე დარგული ოთახის მცენარე.

მე ხშირად ვამბობ, რომ უღმერთოდ მაკლიხარ,
სახლივით აშენებს ბედს უცხო ქვითხურო,
როდესაც მდუმარედ მიყურებ სარკმლიდან
და, შენი მზერიდან, ჩემს ლექსებს ვკითხულობ.